အိႏၵိယဂူးဂယ္ရဲ႕ ေဒါက္တာပရာဆပ္ရမ္က သူတို႔ကုမၸဏီရဲ႕ ျပည္တြင္း ဘာသာစကား ဆိုင္ရာ ဝန္ေေဆာင္မႈေတြကေန အက်ဳိးအျမတ္ ႀကီးႀကီးမားမား မရႏိုင္ေသးဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။
“ဒါေပမယ့္ အဲဒီလို ရင္းႏွီးျမႇတ္ႏွံမႈေတြကေန အက်ဳိးရလဒ္ေကာင္းေတြ၊ အိႏၵိယရဲ႕ ေၾကာ္ျငာေစ်းကြက္ကို ဖန္တီးႏိုင္တဲ့ အလားအလာေတြ ရွိတယ္”လို႔ ဒယ္ပါမာက ေျပာပါတယ္။
အိႏၵိယရဲ႕ အြန္လိုင္းေစ်းကြက္ကို ခ်ိတ္ဆက္ႏိုင္ဖို႔ အဂၤလိပ္စာ တစ္ခုတည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ဘူး ဆိုတာ လယ္ျပင္မွာ ဆင္သြားသလို ရွင္းေနပါၿပီ။ အေနာက္တိုင္း ရုပ္သံအစီအစဥ္ ထုတ္လုပ္သူေတြ ကုန္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္သူေတြမွာ သင္ခန္းစာ ေကာင္းေကာင္းေတြ ရွိၿပီးသားပါလို႔ ေစ်းကြက္ အတိုင္ပင္ခံလည္းျဖစ္ “အိႏိၵယ ေစ်းကြက္တြက္ ယွဥ္ၿပိဳင္အႏိုင္ရႏိုင္ေရး (အိႏၵိယစားသံုးသူေတြရဲ႕ ေျပာင္းလဲ တိုးတက္မႈ ျဖစ္စဥ္ကို နားလည္ႏိုင္ေရး)” ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကို ေရးသားသူလည္းျဖစ္တဲ့ ရာမဘီဂ်ာပူကာ က ဆိုပါတယ္။
“ဘီလီယံနဲ႔ ခ်ီေနတဲ့ လူေတြဆီေရာက္ခ်င္တယ္၊ ဒါမွာမဟုတ္ တစ္ဝက္ေလာက္ အထိ အုပ္မိခ်င္တယ္ ဆိုရင္္၊ သူတိုနဲ႔ တစ္သားတည္း ျဖစ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဘာသာစကားေပါင္းစံု သံုးမွရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို သင္ေရွာင္လြဲမရႏိုင္ပါဘူး” သူမက ဆက္ေျပာပါတယ္။
ယေန႔ေခတ္ သန္း ၅၀ ေလာက္ရွိတဲ့ ဧရာမ အဂၤလိပ္စကား ေျပာႏိုင္တဲ့ အင္တာနက္ အသံုးျပဳသူေတြ ရွိတာေတာင္ အဲဒီအထဲက သံုးပံုတစ္ပံုေလာက္က သူတို႔မိခင္ဘာသာ စကားေလးနဲ႔ ဖတ္ရတာကို ပိုၿပီး ႀကိဳက္ၾကေၾကာင္း အိႏၵိယေစ်းကြက္ သုေတသန ကုမၸဏီျဖစ္တဲ့ JuxtConsult ရဲ႕ စစ္တမ္း ေကာက္ယူမႈမ်ား အရသိရပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ကေတာ့ သူတို႔ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ အတိုင္း မျဖစ္ေသးဘူး၊ သူတို႔ရွာခ်င္တာေတြ မိခင္ဘာသာစကားနဲ႔ ရွာလို႔ မရေသးဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္တဲ့။ ဒါေတာင္ “ေဒသသံုး ဘာသာစကားေတြနဲ႔ ေရးထားတဲ့ စားမ်က္ႏွာေတြကို သိမ္းဆည္း ထားတဲ့ ပမာဏကေတာ့ အမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္” လို႔ JuxtConsult က အႀကီးအကဲ ျဖစ္သူ ဆန္ေဂ်းတီဝါရီ က ေျပာပါတယ္။
ဗာရွာစီမံကိန္း (Project Bhasha) ဆိုတာ အိႏၵိယက ပညာတတ္ေတြ၊ ျပည္တြင္း စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ၊ တစ္ကိုယ္ေတာ္ ေဆာ့(ဖ္)ဝဲ ေရးသားသူေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကြန္ပ်ဴတာကို ေဒသသံုး ဘာသာစကားေတြနဲ႔ အသံုးျပဳႏုိင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ မိုက္ကရိုေဆာ့(ဖ္)(Microsoft) ရဲ႕ စီမံကိန္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။
အဆိုပါ ကုမၸဏီက အိႏၵိယအစိုးရ လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ အြန္လိုင္း ဝန္ေဆာင္မႈေတြမွာ ေဒသသံုးဘာသာစကား အသံုးျပဳမႈလိုအပ္ခ်က္ ႀကီးထြားလာတာကို အကြက္ျမင္ထားပါတယ္။
“အဲဒီလို ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အိႏၵိယႏိုင္ငံရဲ႕ ေက်းလက္ေဒသေတြ၊ တိုးတက္မႈေႏွးေကြး ေနေသးတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြ၊ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးေတြအထိ သူတို႔ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ျဖန္ႏိုင္သေလာက္ ျဖန္႔က်က္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ စားသံုးသူေတြနဲ႔ တိုက္ရုိက္ ထိေတြ႔ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဆက္သြယ္ေရး အတြက္ ေဒသသံုး ဘာသာစကားကို မသံုးမျဖစ္ သံုးဖို႔ လိုလာပါၿပီ” မိုက္ကရိုေဆာ့(ဖ္) ရဲ႕ ပရိုဂရမ္မန္ေနဂ်ာ တစ္ဦးျဖစ္သူ ပရာဒိ ပရာေပး က ေျပာပါတယ္။
အဆိုပါ စီမံကိန္းရဲ႕ ဝက္(ဘ္)ဆိုက္ျဖစ္တဲ့ BhashaIndia.com က အသံုးျပဳသူမ်ား ကိုယ္တိုင္ ျပင္ဆင္ တည္းျဖတ္ႏိုင္ဖို႔ စီစဥ္ေပးထားသလို နည္းပညာဆိုင္ရာ စကားလံုးေတြ လူမႈကြန္ယက္ဝက္ဆိုက္(Social Network) ေတြမွာ သံုးေလ့ရွိတဲ့ ဘန္းစကားေတြရဲ႕ အဓိပၸါယ္ေတြကို ေဒသသံုးဘာသာ စကားေတြနဲ႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆို ေပးထားပါတယ္။ (ဗာရွာ(Bhasha) ဆိုတာ ဟိႏၵဴ စကားလံုးျဖစ္ၿပီး “ဘာသာစကား” လို႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္)
ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလက ရဟူးနဲ႔ ဟိႏၵဴသတင္းစာ ထုပ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းႀကီးျဖစ္တဲ့ ဂ်ဂရမ္ (Jagram Group) တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး Jagran.com ဆိုတဲ့ သတင္းေပၚတယ္(News Portal) တစ္ခုကို သန္း ၄၂၀ ေသာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ မိခင္ဘာသာစကား ျဖစ္တဲ့ ဟိႏၵဴ ဘာသာစကားကို အေျခခံၿပီး လြင့္တင္ခဲ့ပါတယ္။
အီးေမးလ္ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ အျခား ဝက္(ဘ္) စာမ်က္ႏွာေတြကို အိႏၵိယဘာသာစကား မ်ဳိးစံုနဲ႔ အေထာက္အပံ့ ေပးထားၿပီး ျဖစ္တဲ့ ရဟူးက Jagran.com အေနနဲ႔ အသံုးျပဳေတြ ၿပံဳေနေအာင္ ဝင္လာၿပီး သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ အသံုးျပဳသူ အေရအတြက္ ပမာဏ(user traffic) ကို ေက်ာ္သြားလိမ့္မယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
“ျပည္တြင္းမူျပဳေရး (Localization) က အိႏၵိယလို ႏိုင္ငံေတြအတြက္ ေအာင္ျမင္မႈရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ပဲ” လို႔ ရဟူးအိႏၵိယ ရဲ႕ ႏိုင္ငံရပ္ျခား စားသံုးသူ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းက ဂိုပယ္ကရစ္ရွန က ေျပာပါတယ္။
ဂူးဂယ္ ကလည္း မၾကာေသးမီက ဟိႏၵဴဘာသာ၊ အျခား ေတာင္ပိုင္း အိႏၵိယရဲ႕ အဓိက ဘာသာစကား သံုးမ်ဳိးကို အသံုးျပဳၿပီး ဆိုက္ေပါင္းစံုက သတင္းေတြ စုေပါင္းေဖာ္ျပတဲ့ သတင္ေပါင္းဆိုက္ တစ္ခုကို မိတ္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။ ထို႔ျပင္ အျခား အိႏၵိယဘာသာစကား ငါးမ်ဳိးအထိ အႏွစ္သာရမပ်က္ ဘာသာျပန္ေပးႏိုင္တဲ့ transliteration tool (http://www.google.co.in/transliterate/indic မွာ သြားၾကည့္ ႏိုင္ပါတယ္) ကို မိတ္ဆက္ ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဂူးဂယ္ရဲ႕ ရွာေဖြေရး အင္ဂ်င္ (Search Engine) မွာ အိႏၵိယဘာသာစကား ကိုးမ်ဳိးနဲ႔ ရွာေဖြေပးႏိုင္သလို အဂၤလိပ္လိုေရးထားတဲ့ ဝက္ဆိုက္ ေတြကို ဟိႏၵဴဘာသာနဲ႔ တစ္ခါတည္း ဘာသာျပန္ဆို ေဖာ္ျပေပးႏိုင္ပါတယ္။
Google က အင္ဂ်င္နီယာေတြက အျခားဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြမွာ အသံုးျပဳဖို႔ အတြက္ အသံကို ကြန္ပ်ဴတာက နားလည္ တံု႔ျပန္ႏိုင္ေသာစနစ္ (Voice Recognition)၊ ဘာသာျပန္ (Translation)၊ အႏွစ္သာရမပ်က္ ဘာသာစကားတစ္ခုမွ တစ္ခုသို႔ ဘာသာျပန္ျခင္း (Transliteration)၊ စာလံုးေတြကို ပံုေဖာ္ဖတ္ရႈၿပီး ကြန္ပ်ဴတာ နားလည္ေသာ စကားလံုးမ်ားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲျခင္း (Digital Text Reading) ေတြမွာ အသဲအသန္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ ေနၾကပါတယ္။
ဂူးဂယ္က သူငယ္ခ်င္းေတြက Quillpad နဲ႔ ဂူးဂယ္ရဲ႕ Transliteration Tool ကို ႏိႈင္းယွဥ္ စမ္းသပ္ ၾကည့္ၾကတယ္လို႔ ေျပာေတာ့ Quillpad တည္ေထာင္သူ ရမ္ပါကပ္(ရွ္) တစ္ေယာက္ သေဘာေတြ မေႏွာေခြ႔ ေနပါတယ္။ အိႏၵိယသားေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အဂၤလိပ္စာကို အသည္းအသန္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ ေနၾကတယ္ဆိုေပမယ့္ ေဒသသံုး ဘာသာစကားေတြ အသံုးျပဳၿပီး ေရးထားတဲ့ ဝက္(ဘ္)ဆိုက္ ေတြကေတာ့ မ်ားသထက္ မ်ားလာ ေနဦးမယ္လို႔ ယံုၾကည္ေၾကာင္း သူက ေျပာပါတယ္။
“ဒါေၾကာင့္ အဂၤလိပ္စကား တစ္ခုတည္း မလံုေလာက္ဘူး” လို႔ ရမ္ပါကပ္(ရွ္) က “ေရွ႕ကိုလည္းၾကည့္၊ အဂၤလိပ္စာလည္းသင္၊ ဒါေပမယ့္ သင္တို႔အားလံုးရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ျပည့္ဝဖို႔ကေတာ့ အဂၤလိပ္စာ တစ္ခုတည္းနဲ႔ မလံုေလာက္ပါဘူး” ဆိုတဲ့ Quillpad ရဲ႕ ေဆာင္ပုဒ္ကို ညႊန္းဆိုရင္း ေျပာပါတယ္။
Daniel Sorid ေရးတဲ့ Writing the Web’s future in numerous languages ဆိုတဲ့ Nytimes.com ရဲ႕ ေဆာင္းပါးကို ဘာသာ ျပန္ဆို ေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
